السيد جعفر مرتضى العاملي (مترجم: اسلامى)
113
حقائق هامة حول القرآن الكريم (حقايقى مهم پيرامون قرآن كريم) (فارسى)
پايان يك سوره و آغاز سوره جديد را مىفهميدند « 1 » . بنابراين نزول سوره ادامه داشت تا اين كه با نزول بسم اللّه الرحمن الرحيم ( بسمله ) ختم سوره اعلام شود . « شعبى » روايتى دارد كه با توجه به روايات بالا نادرستى اين روايت آشكار مىگردد . شعبى مىگويد : پيامبر اكرم ابتداء در آغاز سورهها مىنوشت : « باسمك اللهم » - مانند اهل جاهليت - هنگامى كه آيه « بِسْمِ اللَّهِ مَجْراها وَ مُرْساها » « 2 » نازل گشت پيامبر در آغاز سورهها نگاشت : « بسم اللّه » بعدها اين آيه نازل شد كه : « ادْعُوا اللَّهَ أَوِ ادْعُوا الرَّحْمنَ » و پيامبر هم الرحمن را به بسم اللّه اضافه كرد و نوشت : « بسم اللّه الرحمن » « 3 » . و هنگامى كه آيه كريمه ذيل نازل گشت : إِنَّهُ مِنْ سُلَيْمانَ وَ إِنَّهُ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ « 4 » پيامبر اكرم هم اين آيه را در آغاز سورهها اضافه كرد . و آن را « فاتحه » سورهها قرار داد « 5 » . از جمله اشكالات روايت شعبى آن است كه : معقول به نظر نمىرسد آياتى از يك سوره نازل شود و بعد نزول آن سوره متوقف گردد . و سورههاى ديگر نازل شود . سپس بعد از سالها به سوره اول مراجعه شود و آن سوره كامل گردد ! و باز معقول به نظر نمىرسد آيه يا آياتى نازل گردد و پيامبر اين آيات را على حده و جداى از ديگر آيات رها كند و ساليانى بگذرد سورههاى زيادى نازل گردد و بعدا پيامبر آن آيه يا آيات جدا افتاده را در سورههاى جديد به كار ببرد . البته امكان دارد آيه يا آياتى چند بر پيامبر اكرم نازل گردد و پيامبر دستور دهد اين آيات جديد را ضمن يكى از سورههاى قبلى قرار دهند . و اين هم نياز به دليل دارد و تنها در يك يا دو مورد نقل شده است كه در فصل جمعآورى قرآن در زمان پيامبر اكرم - ص - آن
--> ( 1 ) الجامع لاحكام القرآن ، ج 1 ، ص 65 . ( 2 ) سورهء هود ، آيهء 41 . ( 3 ) سوره اسراء آيه 110 . ( 4 ) سوره نمل ، آيهء 30 . ( 5 ) التفسير الكبير ، ج 1 ، ص 200 . الجامع لاحكام القرآن ، ج 1 ، ص 92 . احكام القرآن جصاص ، ج 1 ، ص 8 و رك : السيرة الحلبية ، ج 3 ، ص 20 . و ج 1 ، ص 249 . الوزراء و الكتاب ، ص 14 . التنبيه و الاشراف ص 225 . عمدة القارى ، ج 5 ، ص 291 . عقد الفريد ، ج 4 ، ص 158 . طبقات ابن سعد ، ج 1 ، بخش 2 ، بحوث فى تاريخ القرآن و علومه ، ص 53 اكذوبة تحريف القرآن ، ص 35 . به نقل بعضى از افراد مذكور و به نقل از : كنز العمال ، ج 5 ، ص 244 و به نقل از روح المعانى ، ج 1 ، ص 27 .